SME လုပ်ငန်းများတွင် ဝန်ထမ်းအဝင်အထွက် ကြမ်းနေခြင်းကို ခေါင်းဆောင်မှုဖြင့် မည်သို့ဖြေရှင်းနိုင်သနည်း

မြန်မာနိုင်ငံရှိ အသေးစားနှင့် အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ (SMEs) ရင်ဆိုင်နေရသော အကြီးမားဆုံး စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုမှာ "ဝန်ထမ်းအဝင်အထွက်ကြမ်းခြင်း (Employee Turnover)" ဖြစ်သည်။

လုပ်ငန်းရှင်အများစု မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသည်မှာ -

"လစာမှန်မှန်ပေးပြီး အလုပ်ပေးထားတာတောင် ဝန်ထမ်းတွေက ဘာကြောင့် အလုပ်ထွက်သွားကြ တာလဲ" ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

အဖြေကတော့ လစာငွေကြေး တစ်ခုတည်းကြောင့် မဟုတ်နိုင်ပါ။ ဖြစ်ရပ်အများစုတွင် လုပ်ငန်းရှင်များ သတိမထားမိလိုက်သော "ခေါင်းဆောင်မှုနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှုပုံစံ (Leadership and Management Practices)" က ပိုမိုအဓိကကျနေတတ်သည်။

ဤဆောင်းပါးတွင် SME လုပ်ငန်းများ၌ ဝန်ထမ်းထွက်နှုန်း ဘာကြောင့်မြင့်မားနေရသလဲ ဆိုသည့်အချက်နှင့် ထိရောက်သော ခေါင်းဆောင်မှုဖြင့် ၎င်းကို မည်သို့လျော့ချနိုင်မည်နည်း ဆိုသည်ကို ရှင်းလင်းဖော်ပြပေးပါမည်။

ဝန်ထမ်းထွက်နှုန်းမြင့်မားခြင်းက လုပ်ငန်းတစ်ခုအတွက် ဘာကြောင့် ကြီးလေးသော ပြဿနာဖြစ်နေတာလဲ

ဝန်ထမ်းအထွက်များခြင်းသည် ဝန်ထမ်းသစ်ခေါ်ယူစရိတ် (Hiring Costs) မြင့်တက်လာခြင်းထက် ပိုသော ဆိုးကျိုးများကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ၎င်းတို့မှာ -

• နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေခြင်း - လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှု နှောင့်နှေးစေသည်။

• ဝန်ဆောင်မှု အရည်အသွေးကျဆင်းခြင်း - ဖောက်သည်များအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသည်။

• သင်ကြားချိန်နှင့် ကုန်ကျစရိတ်များခြင်း - ဝန်ထမ်းသစ်ကို အစမှပြန်သင်ရသဖြင့် အချိန်ကုန်သည်။

• အဖွဲ့လိုက် စိတ်ဓာတ်ခွန်အားကျဆင်းခြင်း - ကျန်ရှိနေသော ဝန်ထမ်းများ၏ စိတ်ဓာတ်ကို ထိခိုက်စေသည်။

ရေရှည်တွင် ဝန်ထမ်းမငြိမ်ခြင်းသည် လုပ်ငန်း၏ တည်ငြိမ်မှုနှင့် တိုးတက်မှုကို အားနည်းသွား စေနိုင်ပါသည်။

SME များတွင် ဝန်ထမ်းထွက်နှုန်းမြင့်မားရသော အဓိကအကြောင်းရင်းများ

၁။ အနာဂတ်မရှိဟု ဝန်ထမ်းများ ခံစားရခြင်း (No Future)

SME ဝန်ထမ်းအများစုသည် ၎င်းတို့၏အလုပ်ကို ရေရှည် "အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း (Career)" တစ်ခုအဖြစ်မမြင်ဘဲ ယာယီအလုပ်အဖြစ်သာ မြင်ကြသည်။

ဝန်ထမ်းများသည် အောက်ပါတို့ကို မမြင်ရသောအခါ -

• လုပ်ငန်းခွင် တိုးတက်လမ်းကြောင်း (Career growth)

• စွမ်းရည် တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးမှု (Skill development)

• ရာထူးတိုးမည့် အခွင့်အလမ်းများ (Promotion opportunities)

၎င်းတို့သည် လက်ရှိအလုပ်တွင် မပျော်ရွှင်ခြင်းမျိုး မရှိလျှင်တောင်မှ အခြားအလုပ်များကို စတင်ရှာဖွေလာတတ်ကြသည်။

အဓိကအချက်: လူတို့သည် ၎င်းတို့အတွက် အနာဂတ်ရှိသည်ဟု မြင်သောနေရာ၌သာ မြဲကြပါသည်။

၂။ လုပ်ငန်းရှင်နှင့် ဝန်ထမ်းကြား ဆက်ဆံရေးအားနည်းခြင်း (Weak Communication)

တွေ့ရလေ့ရှိသော ဥပမာ: ညွှန်ကြားချက်များကို အလောတကြီး ပေးတတ်ခြင်း၊ တုံ့ပြန်မှု (Feedback) ပေးလေ့မရှိခြင်းနှင့် ရှင်းပြမှု အားနည်းခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။

ရလဒ်များ:

• ဝန်ထမ်းများ ဇဝေဇဝါဖြစ်ခြင်း။

• အမှားများ များလာခြင်း။

• စိတ်ပျက်အားလျော့မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း။

ဝန်ထမ်းများသည် အလုပ်ပင်ပန်း၍ ထွက်ကြခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ ခေါင်းဆောင်မှုအပိုင်း မရေရာသောကြောင့် ထွက်သွားကြခြင်း ဖြစ်သည်။

၃။ စီမံခန့်ခွဲမှုပုံစံ တင်းကျပ်လွန်းခြင်း သို့မဟုတ် လျော့ရဲလွန်းခြင်း (Management Style)

အချို့သော SME လုပ်ငန်းရှင်များသည် -

• အရာရာကို လိုက်လံချုပ်ကိုင်လွန်းခြင်း (Micromanagement)၊ သို့မဟုတ်

• လမ်းညွှန်မှု လုံးဝမပေးဘဲ ပစ်ထားခြင်းတို့ ပြုလုပ်တတ်ကြသည်။

ထိုအချက်နှစ်ခုလုံးသည် ဝန်ထမ်းများကို စိတ်ဖိစီးမှုနှင့် မသေချာမရေရာမှုများကို ဖြစ်စေသည်။

ဝန်ထမ်းများ လိုအပ်သည်မှာ -

• ရှင်းလင်းပြတ်သားသော မျှော်မှန်းချက်များ

• မျှတသော စည်းကမ်းများ

• မိမိတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရန် လုံလောက်သော လုပ်ပိုင်ခွင့်များ ဖြစ်ပါသည်။

၄။ အသိအမှတ်ပြုမှုနှင့် တန်ဖိုးထားမှု အားနည်းခြင်း (Lack of Recognition)

ဝန်ထမ်းအများစုသည် အလုပ်ကြိုးစားလုပ်သော်လည်း အမှားလုပ်မိမှသာ အပြောဆိုခံရပြီး၊ အကောင်း လုပ်သည့်အခါတွင် တုံ့ပြန်မှုရလေ့မရှိကြပါ။

အကျိုးသက်ရောက်မှု:

• လုပ်ချင်ကိုင်ချင်စိတ် (Motivation) ကျဆင်းခြင်း။

• သစ္စာစောင့်သိမှု (Loyalty) ပျောက်ဆုံးခြင်း။

ရိုးရှင်းသော "ကျေးဇူးတင်ပါတယ်" ဟူသော စကားတစ်ခွန်း သို့မဟုတ် ကောင်းမွန်သော လုပ်ဆောင်ချက်ကို အသိအမှတ်ပြုခြင်းက ကြီးမားသော ပြောင်းလဲမှုကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

၅။ လုပ်ငန်းခွင် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်မကောင်းခြင်း (Poor Work Environment)

ဝန်ထမ်းများသည် လစာနည်းခြင်းကို ခေတ္တသည်းခံနိုင်သော်လည်း အောက်ပါတို့ကိုမူ သည်းခံ လေ့မရှိကြပါ -

• မလေးမစား ဆက်ဆံခံရခြင်း (Disrespect)

• မျက်နှာလိုက်ခြင်း (Favoritism)

• မကြာခဏ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေခြင်း (Constant Conflict)

မကောင်းသော လုပ်ငန်းခွင်ယဉ်ကျေးမှု (Toxic Culture) သည် ပြိုင်ဘက်ကုမ္ပဏီများ ဆွဲဆောင်သည်ထက် ပိုမြန်သောနှုန်းဖြင့် လူတော်များကို တွန်းထုတ်နေတတ်ပါသည်။

၆။ လေ့ကျင့်သင်ကြားမှု မရှိခြင်း (No Training)

တွေ့ရလေ့ရှိသော ဥပမာ: ဝန်ထမ်းများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ အလုပ်တစ်ခုတည်းကိုသာ ထပ်တလဲလဲလုပ်နေရပြီး ပညာရပ်အသစ်များ သင်ယူခွင့်မရရှိကြပါ။

ရလဒ်များ:

• စွမ်းရည်များ ရပ်တန့်နေခြင်း။

• ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှု ကျဆင်းလာခြင်း။

ဝန်ထမ်းများသည် တိုးတက်မှုရှာရန် အခြားသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားကြသည်။ သင်ယူလေ့လာခွင့်ပေးခြင်း သည် ဝန်ထမ်းကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သော အကောင်းဆုံး လက်နက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

ခေါင်းဆောင်မှုဖြင့် ဝန်ထမ်းထွက်နှုန်းကို မည်သို့လျော့ချမလဲ

ဝန်ထမ်းထွက်နှုန်းများခြင်းသည် ရှောင်လွှဲမရသောကိစ္စ မဟုတ်ပါ။ ခေါင်းဆောင်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် ပြင်ဆင်နိုင်ပါသည်။

၁။ ရှင်းလင်းစွာနှင့် ပုံမှန် ပြောဆိုဆက်ဆံပါ။

ခေါင်းဆောင်ကောင်းများသည် -

• မိမိမျှော်မှန်းချက်ကို ရှင်းပြသည်။

• ဝန်ထမ်းများ၏ ခံစားချက်ကို နားထောင်ပေးသည်။

• အပြုသဘောဆောင်သော အကြံဉာဏ်များ (Constructive Feedback) ပေးသည်။

၂။ အသေးစားလုပ်ငန်းဖြစ်သော်လည်း တိုးတက်လမ်းကြောင်းကို ပြသပါ။

SME တိုင်း ရာထူးတိုးပေးရန် မတတ်နိုင်သော်လည်း၊ အောက်ပါတို့ကို ပေးနိုင်ပါသည် -

• စွမ်းရည်တိုးတက်မည့် အခွင့်အရေး။

• တာဝန်ယူမှု အပိုင်းကဏ္ဍ တိုးမြှင့်ပေးခြင်း။

၃။ ဝန်ထမ်းများကို လေးစားမှုနှင့် တရားမျှတမှုဖြင့် ဆက်ဆံပါ။

ခေါင်းဆောင်မှုဆိုသည်မှာ အာဏာပြခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ လွှမ်းမိုးနိုင်စွမ်း (Influence) သာဖြစ်သည်။ တရားမျှတမှုနှင့် လေးစားမှုရှိခြင်းသည် သစ္စာရှိဝန်ထမ်းများကို မွေးထုတ်ပေးသည်။

၄။ ရလဒ်တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘဲ ကြိုးစားအားထုတ်မှုကိုပါ အသိအမှတ်ပြုပါ။

ကြိုးစားမှုကို အသိအမှတ်ပြုခြင်းသည် ဝန်ထမ်းများကို ပိုမိုတိုးတက်လာစေရန် တွန်းအားပေးပါသည်။ အသိအမှတ်ပြုခြင်းဆိုသည်မှာ ငွေကြေးအမြဲပေးရန်မလိုပါ၊ ဂရုစိုက်မှု (Attention) ပေးရန်သာ လိုပါသည်။

၅။ ခေါင်းဆောင်မှုနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှု ပညာရပ်များကို လေ့လာပါ။

SME လုပ်ငန်းရှင် အများစုသည် ထူးချွန်သော စွန့်ဦးတီထွင်သူများ (Entrepreneurs) ဖြစ်ကြသော်လည်း "လူကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း (People Management)" ကို စနစ်တကျ မသင်ယူဖူးသူ များပါသည်။ ခေါင်းဆောင်မှု စွမ်းရည်ကို သင်တန်းများ၊ Mentorship များနှင့် စီးပွားရေးပညာရပ်များမှတစ်ဆင့် လေ့လာသင်ယူနိုင်ပါသည်။

အနှစ်ချုပ်အားဖြင့်-

ဝန်ထမ်းထွက်နှုန်းမြင့်မားခြင်းသည် HR ပြဿနာ သက်သက်မဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် "ခေါင်းဆောင်မှု ဆိုင်ရာ ပြဿနာ (Leadership Issue)" ဖြစ်ပါသည်။

ဝန်ထမ်းအဝင်အထွက် နည်းပါးသော SME လုပ်ငန်းများသည် -

• ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ ဆက်သွယ်ပြောဆိုသည်။

• တရားမျှတမှု၊ လေးစားမှုတို့ဖြင့် ဦးဆောင်သည်။

• လုပ်ငန်းလည်ပတ်ရေး တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ကိုပါ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသည်။

"ဝန်ထမ်းများသည် ကုမ္ပဏီကို စွန့်ခွာသွားကြခြင်း မဟုတ်ပါ။ ညံ့ဖျင်းသော ခေါင်းဆောင်မှုပုံစံကို စွန့်ခွာသွားကြခြင်းသာ ဖြစ်သည်။"

ခိုင်မာသော ခေါင်းဆောင်မှုသည် ခိုင်မာသော အဖွဲ့အစည်းကို တည်ဆောက်နိုင်ပြီး၊ ခိုင်မာသော အဖွဲ့အစည်းသည် ရေရှည်တည်တံ့သော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကို တည်ဆောက်နိုင်ပါလိမ့်မည်။