Boss Vs Leader - လူတွေကို ထိရောက်စွာ စီမံခန့်ခွဲရန် MBA က ဘာသင်ပေးသလဲ

အဖွဲ့အစည်းတော်တော်များများတွင် Boss နှင့် Leader ဆိုသော စကားလုံးနှစ်ခုကို အတူတူပဲဟု ထင်မှတ်၍ လဲလှယ်သုံးစွဲလေ့ ရှိကြပါသည်။

သို့သော် လက်တွေ့နယ်ပယ်တွင်သာမက MBA သင်ခန်းစာများတွင်ပါ ၎င်းတို့နှစ်ခုသည် လူများကို စီမံခန့်ခွဲပုံချင်း လုံးဝ (လုံးဝ) ကွဲပြားခြားနားကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။ ဤကွဲပြားမှုကို နားလည်ထားရန်မှာ အောက်ပါစိန်ခေါ်မှုများကို ရင်ဆိုင်နေရသော မြန်မာစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အထူးအရေးကြီးလှပါသည်။

• ဝန်ထမ်းအဝင်အထွက် မြင့်မားခြင်း (High employee turnover)၊

• ကျွမ်းကျင်လုပ်သား ရှားပါးခြင်း၊

• ဝန်ထမ်းများကို စိတ်ဓာတ်ခွန်အားပေးရန်နှင့် ထိန်းသိမ်းထားရန် ခက်ခဲခြင်း၊

ဤဆောင်းပါးတွင် Boss နှင့် Leader တို့၏ ကွာခြားချက်အပြင်၊ ယနေ့ခေတ် စီးပွားရေးဝန်းကျင်တွင် လူတွေကို ထိရောက်စွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန် MBA ပရိုဂရမ်တွင် ခေါင်းဆောင်မှု (Leadership) နှင့် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် (HR) ဘာသာရပ်များက ဘာတွေသင်ပေးသလဲဆိုသည်ကို ရှင်းပြပေးသွားပါမည်။

Boss နှင့် Leader သည် အခန်းကဏ္ဍချင်း မတူညီပါ။

Boss တို့၏ အတွေးအခေါ် (Mindset)

Boss တစ်ဦးသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အောက်ပါတို့ကို အာရုံစိုက်လေ့ရှိသည် -

• ရာထူးအာဏာနှင့် နေရာ (Authority and Position)၊

• ညွှန်ကြားချက်များ ပေးခြင်း၊

• အလုပ်ပြီး မပြီး ကိုသာ လိုက်လံစစ်ဆေးခြင်း၊

• ရေတို ရလဒ်များ၊

ဤပုံစံသည် ဝန်ထမ်းများထံမှ "ခိုင်းလို့လုပ်ရခြင်း (Compliance)" ကို ရနိုင်သော်လည်း "စိတ်ရောကိုယ်ပါ နှစ်မြှုပ်လုပ်ကိုင်ခြင်း (Commitment)" ကို ရရှိနိုင်ခဲပါသည်။

Leader တို့၏ အတွေးအခေါ် (Mindset)

Leader တစ်ဦးသည် အောက်ပါတို့ကို အာရုံစိုက်သည် -

• အာဏာထက် ဩဇာလွှမ်းမိုးနိုင်စွမ်း (Influence)၊

• လူများကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ပေးခြင်း၊

• မျှော်မှန်းချက် (Vision)၊ မဟာဗျူဟာ (Strategy) တို့နှင့် ဟန်ချက်ညီအောင် လုပ်ဆောင်ခြင်း၊

• အဖွဲ့အစည်း၏ ရေရှည်စွမ်းဆောင်ရည် တည်ဆောက်ခြင်း။

MBA ခေါင်းဆောင်မှု သီအိုရီများသည် Leadership ကို ပင်ကိုယ်စရိုက် (Personality trait) တစ်ခုအနေဖြင့် မဟုတ်ဘဲ မဟာဗျူဟာမြောက် လုပ်ငန်းစဉ် (Strategic function) တစ်ခုအဖြစ် သင်ကြားပေးပါသည်။

ခေတ်မီအဖွဲ့အစည်းများတွင် "Boss ပုံစံ" စီမံခန့်ခွဲမှု ဘာကြောင့် ကျရှုံးရသလဲ။

မြန်မာ SME လုပ်ငန်းများနှင့် ကြီးထွားလာသော ကုမ္ပဏီများတွင် Boss ပုံစံ စီမံခန့်ခွဲမှုကြောင့် အောက်ပါဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည် -

• ဝန်ထမ်း အဝင်အထွက် မြင့်မားခြင်း၊

• ဝန်ထမ်းများဘက်မှ ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုမှု (Initiative) နည်းပါးခြင်း၊

• ပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် မန်နေဂျာအပေါ် အလွန်အမင်း မှီခိုနေရခြင်း၊

• ဆက်ခံမည့်သူ မွေးထုတ်ပေးနိုင်မှု (Succession planning) အားနည်းခြင်း၊

ဝန်ထမ်းများသည် ယာယီအားဖြင့် ဆက်ရှိနေနိုင်သော်လည်း သူတို့သည် တိုးတက်လာလေ့မရှိသလို သစ္စာရှိကြလေ့လည်း မရှိပါ။

MBA ပရိုဂရမ်များက သင်ကြားသည်မှာ "လူဆိုသည်မှာ ထိန်းချုပ်ရမည့် ကုန်ကျစရိတ် (Cost) မဟုတ်၊ တိုးတက်အောင် ပျိုးထောင်ရမည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Asset) ဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်ပါသည်။

စီမံခန့်ခွဲမှုပုံစံကို ပြောင်းလဲစေသော MBA ၏ ခေါင်းဆောင်မှု သင်ခန်းစာများ

၁။ ခေါင်းဆောင်မှုဆိုသည်မှာ ဆုံးဖြတ်ချက် "ပမာဏ" မဟုတ်၊ "အရည်အသွေး" ဖြစ်သည်။

MBA ပရိုဂရမ်တွင် ခေါင်းဆောင်များကို အောက်ပါအတိုင်း လေ့ကျင့်ပေးထားသည် -

• ဆုံးဖြတ်ချက် နည်းနည်းချပါ၊ သို့သော် ပိုမိုမှန်ကန်သော ဆုံးဖြတ်ချက်များ ဖြစ်ပါစေ။

• သတ်မှတ်ဘောင်အတွင်း ဝန်ထမ်းများကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်အောင် လုပ်ပိုင်ခွင့် (Empower) ပေးပါ။

• မဟာဗျူဟာကျသော ဦးစားပေးအရာများကိုသာ အာရုံစိုက်ပါ။

Boss သည် အရာရာကို လိုက်လံဆုံးဖြတ်သည်။

Leader သည် ကောင်းမွန်သော ဆုံးဖြတ်ချက်များ အမြဲတမ်းထွက်ပေါ်လာမည့် စနစ်တစ်ခုကို တည်ဆောက် သည်။

၂။ စိတ်ဓာတ်ခွန်အားပေးခြင်း (Motivation) သည် မဟာဗျူဟာကျရမည် (စိတ်ခံစားချက်ဖြင့် မရပါ)

MBA HR သင်ခန်းစာများက Motivation သည် အောက်ပါတို့မှ လာကြောင်း အလေးပေးသည် -

• ရှင်းလင်းသော အခန်းကဏ္ဍနှင့် မျှော်လင့်ချက်များ (Clear roles and expectations)၊

• တရားမျှတသော စွမ်းဆောင်ရည် အကဲဖြတ်မှု၊

• ကြီးပွားတိုးတက်ခွင့် အခွင့်အလမ်းများ၊

• စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုံခြုံမှု (Psychological safety)၊

အသံကျယ်ကျယ်ဖြင့် အော်ဟစ်ခြင်းသည် ကြောက်ရွံ့မှုကိုသာ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ကောင်းမွန်သောခေါင်းဆောင်မှု (Good Leadership) ကသာ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု (Engagement) နှင့် တာဝန်ယူမှု (Accountability) ကို ဖန်တီးပေးနိုင်သည်။

၃။ စွမ်းဆောင်ရည်ကောင်းခြင်းသည် "စနစ်" မှ လာသည် ("ဖိအား" မှ မလာပါ)

Boss များသည် လူကို ဖိခိုင်းလေ့ရှိသည်။ Leader များကမူ အောက်ပါတို့ကို မြှင့်တင်ပေးသည် -

• လုပ်ငန်းစဉ်များ (Processes)၊

• ကျွမ်းကျင်မှုများ (Skills)၊

• ခံစားခွင့်ဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံများ (Incentive structures)၊

• ဆက်သွယ်ရေး စီးဆင်းမှု (Communication flow)၊

ရေရှည်တည်တံ့သော စွမ်းဆောင်ရည်ကို အတင်းအကျပ် ဖန်တီး၍မရဘဲ၊ စနစ်တကျ တည်ဆောက်ယူမှ ရရှိနိုင်ကြောင်း MBA တွင် လေ့လာရသည်။

၄။ ဝန်ထမ်းထိန်းသိမ်းခြင်း (Talent Retention) သည် ခေါင်းဆောင်မှု တာဝန်ဖြစ်သည်

မန်နေဂျာအများစုသည် ဝန်ထမ်းထွက်လျှင် ဝန်ထမ်းကိုသာ အပြစ်တင်လေ့ရှိသည်။ MBA တွင် HR မဟာဗျူဟာက ခေါင်းဆောင်များကို အောက်ပါမေးခွန်းများ မေးရန် သင်ကြားပေးသည် -

• အရည်အချင်းရှိသူတွေ ဘာကြောင့် ဆက်ရှိနေကြတာလဲ။

• စွမ်းဆောင်ရည်ကောင်းသူတွေ ဘာကြောင့် ထွက်သွားကြတာလဲ။

• ငါ့ရဲ့ ဦးဆောင်မှုပုံစံက ဝန်ထမ်းထိန်းသိမ်းခြင်းအပေါ် ဘယ်လို သက်ရောက်မှု ရှိနေသလဲ။

ဝန်ထမ်းအဝင်အထွက် များခြင်းသည် HR ပြဿနာမဟုတ်ဘဲ၊ ခေါင်းဆောင်မှု အချက်ပေးခေါင်းလောင်းသံ (Leadership signal) ဖြစ်လေ့ရှိပါသည်။

၅။ အာဏာက "နာခံမှု" ကိုသာ ရစေပြီး၊ ခေါင်းဆောင်မှုက "ယုံကြည်မှု" ကို ရစေသည်။

ယုံကြည်မှု (Trust) ဆိုသည်မှာ တိုင်းတာ၍ရသော ခေါင်းဆောင်မှု ပိုင်ဆိုင်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့အဖွဲ့အစည်းများတွင် ယုံကြည်မှုသည် အောက်ပါတို့အပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသည် -

• ကုန်ထုတ်စွမ်းအား (Productivity)

• အသိပညာ မျှဝေခြင်း (Knowledge sharing)

• အသင်းအဖွဲ့ တည်ငြိမ်မှု

• အဖွဲ့အစည်း၏ ဂုဏ်သတင်း

MBA တွင် ခေါင်းဆောင်မှု မူဘောင်များ၌ ယုံကြည်မှု (Trust) ကို သာမန်သဘောတရားအဖြစ် မဟုတ်ဘဲ မဟာဗျူဟာမြောက် မောင်းနှင်အား (Strategic Enabler) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပါသည်။

လုပ်ငန်းတာဝန်များကို စီမံခြင်းမှသည် လူများကို ဦးဆောင်ခြင်းဆီသို့

MBA ပရိုဂရမ်များမှ ရရှိနိုင်သော အကြီးမားဆုံးသော အတွေးအခေါ် အပြောင်းအလဲများမှာ -

• အလုပ်ကို ကြီးကြပ်ခြင်း (Task supervision) -----> စွမ်းဆောင်ရည် တည်ဆောက်ခြင်း (Capability building)

• အမိန့်ပေးခြင်း (Command) ------> ဆက်သွယ်ပြောဆိုခြင်း (Communication)

• ထိန်းချုပ်ခြင်း (Control) --------> ဟန်ချက်ညီအောင် ညှိနှိုင်းခြင်း (Alignment) သို့ ပြောင်းလဲသွားခြင်း ဖြစ်သည်။

ခေါင်းဆောင်မှု ဆိုသည်မှာ အခန်းထဲတွင် ကိုယ်အတော်ဆုံးလူ ဖြစ်နေရန် မဟုတ်တော့ဘဲ၊ အခြားသူများဆီမှ အကောင်းဆုံးရလဒ်များ ထွက်ပေါ်လာအောင် ဆွဲထုတ်ပေးခြင်းသာ ဖြစ်ပါသည်။

အနှစ်ချုပ်ရလျှင်-

ရာထူးတစ်ခု ရှိရုံဖြင့် မည်သူမဆို Boss ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

သို့သော် Leadership ဆိုသည်မှာ ရှင်းလင်းပြတ်သားမှု၊ စည်းကမ်းရှိမှုနှင့် မဟာဗျူဟာမြောက် တွေးခေါ်မှုတို့ လိုအပ်ပါသည်။

Boss သည် အလုပ်ပြီးရန် လူကို စီမံသည်။

Leader သည် အလုပ်ပြီးမြောက်စေရန် (ရေရှည်တည်တံ့စွာ ပြီးမြောက်စေရန်) လူကို ပျိုးထောင်သည်။

ထိုကွာခြားချက်သည် သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ ရေရှည်အောင်မြင်မှုကို အဆုံးအဖြတ်ပေးမည့် အရာပင် ဖြစ်ပါသည်။